Ontwerpen van gebruikersinterfaces voor cognitieve diversiteit

Een mooi en uitgebreid onderzoek naar het ontwerpen van gebruikersinterfaces voor mensen met een verstandelijke beperking door TNO. Het onderzoek is niet gepubliceerd. Hieronder de samenvatting en een link naar waar je het onderzoek kunt opvragen.

Samenvatting
Het project heeft zich gericht op de vraag hoe je goed onderbouwde user interfaces kunt ontwerpen (voor toegang tot AV-content) voor de VB-doelgroep, waarbij op een systematische manier gebruik gemaakt wordt van kennis van cognitieve functies (zoals geheugen, probleem-oplossen, aandacht, taalbegrip (lezen en luisteren), rekenen, visueel begrip), en mens-machine interface principes en richtlijnen (zoals keuze van functionaliteit, navigatie, lay-out, voorlezen van tekst, gebruik van iconen, afbeeldingen, filmpjes). De gekozen aanpak voor het project was ‘situated Cognitive Engineering’, waarin drie fasen worden onderscheiden:
Foundation, Specification en Evaluation.

Het project had een tweeledige aanpak. Enerzijds is literatuuronderzoek verricht en zijn experts geconsulteerd, en anderzijds is een praktisch ontwerptraject doorlopen waarin enkele functionaliteiten voor toegang tot AV-content zijn uitgewerkt en geëvalueerd met de doelgroep en hun begeleiders. Het ontwerptraject diende als een toetsing van de gevonden functies, principes en richtlijnen.

Het project heeft vooral kennis opgeleverd voor de Foundation, met name:

  • Operationele eisen: de stakeholders, de gebruikers (doelgroep van personen met LVB en MVB, begeleiders), doelen en taken van gebruikers, de fysieke, sociale en technische omgeving.
  • Kennis menselijke factoren
    – Algemene cognitieve functies, sociaal-emotionele en motivationele factoren relevant voor het ontwerpen van user interfaces.
    – Algemene ontwerpprincipes en –richtlijnen voor het ontwerpen van user interfaces.
    – Kennis over hoe de doelgroep LVB en MVB in een ontwerpproces te betrekken
    – Beoogde technologieën: bestaande toepassingen voor toegang tot AVcontent, bestaande toepassingen voor de VB doelgroep, metadata, privacy
  • Tools die ontwerpers ondersteunen om kennis uit de Foundation te vertalen naar user interface specificaties, toegespitst op de doelgroepen LVB en MVB, zoals persona’s, inspiratiekaarten en een overzicht van MMI-oplossingen gekoppeld aan cognitieve functies.

Daarnaast heeft het project als bijdrage aan de Specification twee uitgewerkte design patterns opgeleverd voor het zoeken in AV-content: ‘Verstoppen van video’s’ (aansluitend bij het MVB niveau) en ‘Aanmaken gebruikersprofiel’(voor de begeleiders van LVB en MVB). Onderbouwd door kennis uit de Foundation, de ontwikkelde ontwerptools en design patterns is een aantal schetsen van
gebruikersinterfaces voor toegang tot AV-content ontwikkeld en geëvalueerd met de doelgroep LVB en MVB. Hieruit bleek duidelijk dat bepaalde oplossingen meer geschikt waren voor de ene dan voor de andere doelgroep. De lessons learned uit deze evaluatie vormen weer input voor de Foundation. Met de gebruikte aanpak is bereikt dat de ontwikkelde user interfaces goed lijken te compenseren voor beperkingen van de LVB en MVB doelgroepen. Het project kan hiermee beschouwd worden als een geslaagde ‘proof of principle’ van de aanpak.

Auteurs: Kranenborg, K. · Cremers, A.H.M. · Paulissen, R.T. · Berg, H. van den · Tak, S.W. · Gameren-Oosterom, H.B.M. van · Schoonhoven, B.H.A. · Prins, M.J.

Vraag het rapport op bij TNO