Leren kiezen met ict

Als je kinderdagcentrum Dol~fijn twee jaar geleden binnenwandelde zag je er tien kinderen met een ernstig meervoudige beperking zitten. De begeleiding die aanwezig was besteedde veel aandacht aan ieder afzonderlijk kind en zo nu en dan gingen de kinderen naar de snoezelruimte. Iedere dag werden de kinderen een voor een opgehaald om naar therapie te gaan. Het kinderdagcentrum was een fijne plek voor deze kinderen en ze voelden zich er veilig.

Ook F. komt hier een paar dagen per week. F. is drie jaar, ze zit in een rolstoel, ze heeft een zeer slechte motoriek en kan haar armen maar beperkt gebruiken. Contact maken met F. lukt wel, maar gaat moeizaam. Het team van dagcentrum heeft ontwikkelingsdoelen voor haar opgesteld. En de therapeuten, maar ook de begeleiders en ouders van F. oefenen regelmatig met haar. Om resultaat te behalen moeten de oefeningen vaak herhaald worden en steeds op dezelfde manier. En dan nog is het niet altijd zeker of de ontwikkelingsdoelen gehaald kunnen worden.

Stimuleren

Voor kinderen  zonder beperking en zelfs voor baby’s zijn er computerspelletjes om de ontwikkeling te stimuleren. Zo ontstond vanuit de begeleiders en therapeuten de vraag of ICT ook een rol zou kunnen spelen in het stimuleren van de ontwikkeling van deze kinderen. Dat heeft ons uitgedaagd om spelletjes te gaan ontwikkelen die de ontwikkeling van kinderen met een ernstig meervoudige beperking te stimuleren. Het gaat bij deze spellen om het stimuleren van basale vaardigheden zoals:

  • kiezen uit twee of drie mogelijkheden
  • beseffen dat een actie tot een reactie leidt
  • het onderscheiden van vormen en kleuren
  • het gebruik van armen en handen

Waarom is juist ICT zo geschikt hiervoor?

Door het gebruik van ICT wordt bij kinderen met een ernstig meervoudige beperking:

  • De zelfstandigheid vergroot. Kinderen kunnen zonder begeleiding de spellen doen
  • De eigenwaarde vergroot. Kinderen kunnen/leren zelf initiatief nemen en zelf invloed uitoefenen.
  • De mogelijkheid tot leren/ontwikkeling vergroot. ICT is oneindig geduldig, biedt constante begeleiding en geeft automatisch én consequente feedback.
  • De (intrinsieke) motivatie vergroot. De spellen worden zo afgestemd dat er succeservaringen ontstaan.
  • De concentratie vergroot. Kinderen krijgen spellen aangeboden die afgestemd zijn op de ontwikkelingsbehoefte.

Daarnaast kunnen de kinderen de spellen overal doen waar een computer voorhanden is. Ze zijn  niet meer afhankelijk van de therapeut of specifieke ruimte.

Motivatie

We vonden het belangrijk dat de spelletjes helemaal op maat gemaakt zouden kunnen worden. Waarbij we als doel voor ogen hadden dat de kinderen ergens op zouden reageren. Hiervoor hebben we ouders, begeleiders en therapeuten gevraagd waar deze kinderen op reageerden. In het geval van F. kwamen we erachter dat ze het leuk vond om naar een afbeelding van Heidi te kijken [plaatje toevoegen].

We hebben met de afbeelding van Heidi een spelletje gemaakt voor F. Op een groot touchscreen, dat we tot vlak voor haar gezicht konden rijden, was een geanimeerde afbeelding van Heidi te zien. Wat er gebeurde was dat F. steeds dichter met haar hoofd bij het scherm ging zitten totdat haar neus het scherm aanraakte. Na de aanraking ging Heidi dansen. Na een tijdje leek het erop dat F. ging begrijpen dat als ze iets deed er een reactie op volgde. Hierdoor raakte F. gemotiveerd om steeds opnieuw het scherm aan te raken. En F. kon dit niet alleen tijdens therapie doen, maar overal waar een touchscreen voorhanden was.

Monitoren

Aan de ‘achterkant’ van het programma is het voor de omgeving van F. mogelijk om door middel van het formuleren van ontwikkelingsdoelen en het bijhouden van GAS-scores de ontwikkeling systematisch te stimuleren en te monitoren. Met een druk op de knop kan een overzicht van de ontwikkeling gemaakt worden. Ook kunnen de begeleiders de spellen zelf helemaal op maat maken voor ieder kind afzonderlijk.

Jedoetmee! is in het afgelopen jaar getest bij tien kinderen in de leeftijd van 2 tot 9 jaar, met een ontwikkelingsleeftijd vanaf ongeveer 6 maanden. Naast spellen voor F. hebben we nog negen spellen gemaakt, voor negen andere kinderen. In de loop van de tijd kwamen we erachter dat de ontwikkeling van deze kinderen veel sneller ging dan waar we op gerekend hadden.

De uitkomst van het project was dat we inderdaad de ontwikkeling kunnen stimuleren door enerzijds gebruik te maken van ICT en anderzijds het leerproces zo vorm te geven dat de kinderen intrinsiek gemotiveerd zijn om te leren. F. leerde al snel dat haar actie tot gevolg had dat er iets anders gebeurde op het scherm. En in korte tijd leerde ze zelfs kiezen tussen twee plaatjes.

We kwamen er ook achter dat het zelf op maat bouwen van de spelletjes een te grote belasting was voor de begeleiding. Daarom zijn we nu een grote database van spellen aan het samenstellen waardoor er voor ieder kind wel een spel te vinden is.